Η Εκκλησία μας σήμερα πανηγυρίζει τη χαρμόσυνη Σύναξη των αγίων Ασωμάτων. Τα Ασώματα Πνεύματα, Άγγελοι και Αρχάγγελοι, τάγματα και ταξιαρχίες, απειράριθμα, είναι οι ταπεινοί διάκονοι του θείου θελήματος. Είναι οι αγγελιαφόροι των εντολών του Παντάνακτος Θεού προς τους ανθρώπους. Είναι όμως και πλάσματα θεία, πλήρη αγάπης για τον άνθρωπο. Ανύσταχτοι και ακάματοι προστάτες μας! Λάμπουν μέσα στο Θείο Φως από αγιότητα και δοξολογική χαρά για την αποστολή τους. Μας σκεπάζουν από κάθε επιβουλή του εχθρού και τρέχουν πρόθυμα να διακονήσουν τις ανάγκες μας, αν και αυτοί είναι θεοφόροι και κατά χάριν πανάγιοι, ενώ εμείς χωμάτινοι και αμαρτωλοί.
Πόσο υπέροχα και ταπεινά πλάσματα είναι οι άγιοι Άγγελοι! Καταδέχονται να φιλοξενούνται από ταπεινούς ανθρώπους και να τρέχουν με προθυμία να προστατεύσουν και να φυλάξουν εμάς, τα ανάξια και υλικά πλάσματα. Τα συνεσταλμένα τους φτερά, τα βλέμματα που στρέφονται προς τα κάτω, τα χέρια τα κεκαλυμμένα ενώπιον του Κυρίου Σαβαώθ, εικονίζουν μια άκρα ταπείνωση και έναν σεβασμό που δύσκολα μπορούμε να συλλάβουμε με τον ανθρώπινο νου. Δεν στέκονται ενώπιον του Θεού με την αλαζονεία της δύναμης τους αλλά με την ευλάβεια εκείνου που αναγνωρίζει το μεγαλείο του Δημιουργού του.
Πόσο παραστατικά όμορφες και κατανυκτικά διδακτικές είναι οι αγιογραφίες των αγγέλων στην αγιασμένη μας παράδοση! Δεν είναι απλώς όμορφες ουράνιες μορφές. Κάθε λεπτομέρεια έχει το νόημά της. Τα φτερά δηλώνουν την ετοιμότητα και την ταχύτητα στην εκτέλεση του θείου θελήματος, τα καλυμμένα χέρια την ευλάβεια ενώπιον του Θεού, ενώ η στάση του σώματος φανερώνει την αδιάκοπη προσοχή τους στη θεία παρουσία. Η Εκκλησία δεν θέλησε να τους παρουσιάσει ως ισχυρούς άρχοντες που επιβάλλονται με τη δύναμή τους, αλλά ως λειτουργούς που βρίσκουν τη χαρά τους στην υπακοή και τη διακονία.
Έχουν προθυμία να συγκαταβαίνουν μαζί με τον Κύριό τους σε κάθε Θεία Λειτουργία, για να συνδοξολογήσουν με εμάς τους γήινους και να υπουργήσουν στο μυστήριο. Ο ουρανός και η γη συναντώνται στο Άγιο Θυσιαστήριο. Οι άνθρωποι ψάλλουμε με τη φωνή μας και οι Άγγελοι με την ακατάπαυστη δοξολογία τους. Ο ιερός Χρυσόστομος, μιλώντας για τη φρικτή ώρα της Θείας Λειτουργίας, υπογραμμίζει ότι τότε παρίστανται οι αγγελικές δυνάμεις γύρω από τον ιερέα και ολόκληρη η ουράνια τάξη συμμετέχει στο μυστήριο.
Η χαριτωμένη απλότητά τους τούς οδηγεί σε διακονία ακόμη και του χοϊκού και αμαρτωλού ιερέα, κατά τη φρικτή ιερουργία, στο ταπεινότερο και πιο ξεχασμένο από τον κόσμο ξωκκλήσι. Πόσο συγκινητικό είναι να σκεφτόμαστε ότι εκεί όπου ο άνθρωπος μπορεί να μη βλέπει τίποτε ιδιαίτερο, οι ουράνιες Δυνάμεις παρίστανται και δοξολογούν! Πόσο παρηγορητική είναι η προστασία τους στους ελαχίστους και τους νηπίους και η μεταφορά κάθε αιτήματός τους ενώπιον του Παντεπόπτη Κυρίου. Πόσο παρηγορητικές οι απλωμένες τους πτέρυγες μέσα στην αδιαφορία του κόσμου!
Ο ιερός Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας τον λόγο του Αποστόλου Παύλου «ουχί πάντες εισί λειτουργικά πνεύματα εις διακονίαν αποστελλόμενα διά τους μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν;», επιμένει στη μεγάλη αυτή αλήθεια: οι Άγγελοι, παρότι ανήκουν στην ουράνια τάξη και έχουν ασύγκριτα μεγαλύτερη δόξα από εμάς, αποστέλλονται από τον Θεό για τη διακονία της δικής μας σωτηρίας. Αυτό είναι κάτι που αξίζει να το προσέξουμε. Η αγγελική δόξα δεν τους απομακρύνει από τον άνθρωπο. Αντίθετα, τους κάνει πρόθυμους υπηρέτες του θελήματος του Θεού για τον άνθρωπο.
Πτερυγοφόροι είναι όχι μόνο επειδή είναι ταχείς στην πορεία και στην προστασία, αλλά και επειδή μας διδάσκουν με την ίδια την παρουσία τους. Μας υποδεικνύουν ότι χρωστάμε να πετάξουμε μαζί τους και να εγγίσουμε στα υψηλά και θεία νοήματα. Να εγκαταλείψουμε τη γη της εγωιστικής μας ορφάνιας και να κινηθούμε προς εκεί όπου βρίσκεται η κοινωνία όσων ίστανται μετά φόβου ενώπιον του υψηλού Θεού του Παντοκράτορος. Να περιβληθούμε αυτό το εικονογραφημένο σε αυτούς διάδημα, που συμβολίζει την άμεση επικοινωνία με τον Θεό και την όσο το δυνατόν βαθύτερη κατανόηση των θεϊκών μηνυμάτων. Να αποδυθούμε τον χιτώνα τον καθημαγμένο των παθών και να ενδυθούμε αυτό το φωτοειδές και λαμπροφόρο ένδυμα των αρετών τους. Να λεπτύνουμε το στόμα στις φλυαρίες και τις ματαιότητες, για να αφιερωθεί σε μία μόνο έκφραση, στη δοξολογία και την ευχαριστία του Θεού.
Και βέβαια, η αγγελική ζωή δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος παύει να είναι άνθρωπος, ότι περιφρονεί το σώμα του ή απομακρύνεται από την κοινωνία και τις ανάγκες των άλλων. Σημαίνει να μην είμαστε σκλάβοι των παθών μας, να μη ζητούμε διαρκώς να προβάλλουμε τον εαυτό μας και να μπορούμε να προσφέρουμε χωρίς να περιμένουμε ανταπόδοση. Η αγγελική ομοίωση αρχίζει από την καρδιά που ελευθερώνεται από την ιδιοτέλεια και μαθαίνει να διακονεί.
Αυτή η αγγελική ατμόσφαιρα, δεν είναι μια αφηρημένη ιδέα ή ένα όμορφο ουράνιο σκηνικό μακρινό. Είναι μια ορατή πραγματικότητα, μια δυνατότητα μέσα στην Εκκλησία, όπου τα άνω τοις κάτω συνεορτάζουν και συνομιλεί ο ουρανός με τη γη. Οι άγιοι Άγγελοι βρίσκονται ανάμεσά μας και αποτελούν ένα ζωντανό σχολείο για τους Χριστιανούς. Και το παράδειγμά τους μπορεί να βρει μιμητές ανάμεσα στους ανθρώπους, όχι μόνο μέσα στα μοναστήρια και στους χώρους της προσευχής, αλλά και μέσα στην καθημερινή ζωή, στην οικογένεια, στην εργασία, στις σχέσεις μας με τους άλλους.
Σκεφτείτε τώρα το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα και την αιμορροούσα γυναίκα. Δώδεκα ολόκληρα χρόνια μέσα στο σκοτάδι, στο περιθώριο. Δώδεκα χρόνια να δαπανάται η ζωή της, να ξοδεύονται οι κόποι και η περιουσία της στους γιατρούς και να μη βρίσκει γιατρειά, αλλά μάλλον να χειροτερεύει. Η κατάστασή της, σύμφωνα με τις διατάξεις του Μωσαϊκού Νόμου, την έφερνε σε μια δύσκολη θέση απέναντι στην κοινωνική και θρησκευτική ζωή του λαού. Δεν ήταν εύκολο να πλησιάσει τους ανθρώπους, να συμμετέχει στην καθημερινότητά τους, να ζήσει όπως οι υπόλοιποι. Πίσω από την εξωτερική της κατάσταση υπήρχε ένας άνθρωπος που υπέφερε, που είχε ανάγκη από αγάπη, από συμπαράσταση, από ένα χέρι να τον κρατήσει.
Κι όμως, μέσα σ’ αυτή την έρημο της μοναξιάς και του πόνου, η γυναίκα αυτή δεν παραδόθηκε. Είχε υπομονή και επιμονή. Δεν έπαψε να αναζητεί τη θεραπεία της. Και όταν έμαθε ότι περνά ο Χριστός, βρήκε τη δύναμη να κινηθεί προς Αυτόν.
Αυτή η γυναίκα έγινε, με τον τρόπο της, αγγελική. Δεν ζήτησε να ενοχλήσει τον Διδάσκαλο, δεν φώναξε δυνατά για να τραβήξει τα βλέμματα του κόσμου. Έσκυψε ταπεινά, κινήθηκε ανάμεσα στο πλήθος, πλησίασε από πίσω και άγγιξε το κράσπεδο του ιματίου Του.
Η κίνησή της αυτή είχε μέσα της κάτι από την ευλάβεια των αγγέλων. Ήθελε μόνο να αγγίξει το ένδυμά Του, πιστεύοντας ότι και αυτή η μικρή επαφή μπορούσε να της δώσει την γιατρειά.
Ο Παντεπόπτης Κύριος, που γνωρίζει και ακούει τις σιωπηλές προσευχές των αγγέλων στα ουράνια θυσιαστήρια, αντιλήφθηκε αμέσως την κίνησή της. Ένιωσε τη δύναμη να εξέρχεται από Αυτόν και σταμάτησε. Μέσα στο πλήθος που Τον πίεζε από παντού, Εκείνος διέκρινε το άγγιγμα της πίστης. Οι μαθητές απορούν πώς μπορεί να ρωτά ποιος Τον άγγιξε, αφού τόσοι άνθρωποι συνωστίζονται γύρω Του. Εκείνος όμως γνωρίζει ότι ένα άγγιγμα ήταν διαφορετικό από όλα τα άλλα. Οι πολλοί Τον ακουμπούσαν με το σώμα τους, εκείνη Τον πλησίασε με ολόκληρη την ψυχή της. Την έφερε στο προσκήνιο, όχι για να την εκθέσει, αλλά για να φανερώσει την πίστη της και να αποκαταστήσει την αξιοπρέπειά της. Η γυναίκα, όταν κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να μείνει κρυφή, προσήλθε με φόβο και διηγήθηκε μπροστά σε όλους για ποιον λόγο Τον άγγιξε και πώς θεραπεύθηκε αμέσως. Και τότε άκουσε από το στόμα του Κυρίου το λυτρωτικό: «Θάρσει, θύγατερ, η πίστις σου σέσωκέ σε· πορεύου εις ειρήνην».
Προσέξτε, αδελφοί μου, ότι ο Χριστός δεν την αποκαλεί απλώς γυναίκα, ούτε την αντιμετωπίζει ως μια ασθενή που θεραπεύθηκε. Την αποκαλεί θυγατέρα. Μέσα σε μία λέξη τής επιστρέφει την υπόσταση και την ασφάλεια που είχε στερηθεί τόσα χρόνια. Δεν θεραπεύει μόνο το σώμα της. Την ξαναβάζει μέσα στην κοινωνία των ανθρώπων και της χαρίζει ειρήνη. Οι Άγγελοι διακονούν τον άνθρωπο χωρίς να τον περιφρονούν για την αδυναμία του. Ο δε Κύριος των Αγγέλων Χριστός στέκεται μπροστά σε αυτή τη βασανισμένη γυναίκα χωρίς να την αποστρέφεται. Οι Άγγελοι στέκονται αθόρυβα, με ταπεινή στάση, υπηρετώντας το θέλημα του Θεού. Και η αιμορροούσα πλησιάζει αθόρυβα, με σκυμμένο το κεφάλι, αγγίζοντας το κράσπεδο του ιματίου Του. Την άκρη του ρούχου, διότι ένιωθε δέος να πλησιάσει περισσότερο τον Διδάσκαλο.
Ο σύγχρονος κόσμος μας μοιάζει με εκείνη την αιμορροούσα γυναίκα. Πληγωμένος, εξαντλημένος από τις μάταιες θεραπείες των ιδεολογιών και των απολαύσεων, φοβισμένος, απομονωμένος μέσα στην οικονομική και κοινωνική του ορφάνια. Πολλοί άνθρωποι έχουν κουραστεί να αναζητούν ανακούφιση και δεν βρίσκουν κάποιον να ακούσει τον πόνο τους. Άλλοι κρύβουν τις πληγές τους, επειδή φοβούνται την κρίση των γύρω τους. Κι άλλοι έχουν συνηθίσει τόσο πολύ την εσωτερική τους αιμορραγία, ώστε δεν πιστεύουν πια ότι μπορούν να θεραπευθούν. Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η Εκκλησία μας δείχνει τον Χριστό. Καλεί τον άνθρωπο να μάθει να βλέπει τον πλησίον του στην ασθένεια, τη φτώχεια, την αδυναμία, την πτώση και την αποτυχία του, χωρίς ντροπή και ανόητες προκαταλήψεις.
Η Εκκλησία μας καλεί σήμερα να αφήσουμε πίσω τον θόρυβο, τη φλυαρία, την εγωιστική μας αυταρέσκεια. Μας καλεί να μιμηθούμε τους Αγγέλους και την επιμονή της γυναίκας του Ευαγγελίου. Να μάθουμε να στεκόμαστε ενώπιον του Θεού με την ευλάβεια των Αγγέλων και να Τον πλησιάζουμε με την πίστη της αιμορροούσας. Να αποδυθούμε τον χιτώνα τον καθημαγμένο των παθών και να ενδυθούμε το φωτοειδές ένδυμα της πίστεως, της υπομονής και της αγάπης.
Στην Εκκλησία τελεσιουργούνται ακόμα πιο φρικτά μυστήρια. Απλώνουμε το χέρι μας, έστω και μέσα από το πλήθος των αμαρτιών μας, για να αγγίξουμε όχι πια το κράσπεδο του επίγειου ρούχου Του, αλλά αυτό το ίδιο Του το Σώμα και το Αίμα στη Θεία Λειτουργία, εκεί όπου οι Άγγελοι δεν μπορούν να φτάσουν, έστω και αν συλλειτουργούν αόρατα μαζί μας, ψάλλοντας τον τρισάγιο ύμνο.
Ας θυμόμαστε ότι δεν αρκεί να θαυμάζουμε τους Αγγέλους στις εικόνες, ούτε να επικαλούμαστε την προστασία τους στις δυσκολίες μας. Χρειάζεται να προσπαθούμε να αποκτήσουμε κάτι από το ήθος τους. Να μη θεωρούμε ταπεινωτικό να διακονούμε, ας μη μας κουράζει η προσφορά, να μη ζητούμε πάντοτε να έχουμε τον πρώτο λόγο. Να μην ξεχνάμε να παραστεκόμαστε στον πονεμένο και να προστατεύουμε τον αδύναμο.
Γι’ αυτό η Εκκλησία μας προτρέπει: «Αγγελικώς οι εν κόσμω πανηγυρίσωμεν…».
Είναι μια νοερή μεταφορά στον κόσμο εκείνον όπου όλα περιβάλλονται από το φως του Θεού και είναι αφιερωμένα στη λατρεία Του. Ο άνθρωπος είναι προορισμένος να σηκώνει το βλέμμα του από τη γη προς τον ουρανό, θα μαθαίνει να ζει με τη δοξολογία στα χείλη και την αγάπη στην καρδιά και θα πορεύεται προς την κοινωνία των Αγγέλων, στην αγκαλιά του Πατέρα του. Να είναι όμοιος των Ασωμάτων Δυνάμεων. Να φθάσει να γίνει κατά χάριν Θεός όπως οι άγιοι Ασώματοι. Αυτό είναι και το νόημα της επιγείου ζωής και του αγώνα μας. Αμήν.
π. Παντ. Κρούσκος
Εκ της Ιεράς Μητροπόλεως
