Όπως κάθε χρόνο, ένα παλαιό – μοναδικό έθιμο αναβιώνει στην Κάλυμνο, «Το Συγχώριο». Στα πλαίσια των παραδόσεων του ιστορικού Καθεδρικού ιερού ναού Παναγίας Κεχαριτωμένης Χώρας Καλύμνου, στην αυλή του Ναού, πριν αρχίσει ο Εσπερινός του «Συγχώριου», ο χορός ξεκινάει στις 3 το μεσημέρι, ενώπιον Αρχών και πολύ κόσμου. Νέες και νέοι με παραδοσιακές στολές, αλλά και όλος ο λαός που βρίσκεται στο προαύλιο του Ναού, χορεύουν παραδοσιακούς σκοπούς, υπό τους ήχους των οργανοπαιχτών.
Την Κυριακή της Τυρινής, 2 Μαρτίου 2025, απόγευμα η αυλή του Ιερού Καθεδρικού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κεχαριτωμένης στη Χώρα της Καλύμνου γέμισε με κόσμο, κέφι και παράδοση. Καλυμνιές όλων των ηλικιών, ντυμένες με τις παραδοσιακές φορεσιές τους, τα περίφημα «καβάδια», συμμετείχαν στον Χορό της Τυρινής, μια γιορτή που αναβιώνει κάθε χρόνο, φέρνοντας στο προσκήνιο την αυθεντική Καλύμνικη παράδοση. Η φετινή διοργάνωση ευνοήθηκε από τον εξαιρετικό καιρό, γεγονός που προσέλκυσε πλήθος κόσμου. Ο αυλόγυρος και οι γύρω χώροι του ναού γέμισαν ασφυκτικά από ντόπιους και επισκέπτες που ήρθαν να παρακολουθήσουν το έθιμο, να χορέψουν και να τιμήσουν την παράδοση. Το μουσικό ταξίδι της ημέρας ανέλαβαν τα «Εννήματα», η οικογένεια του αείμνηστου Μικέ Τσουνιά, συνεχίζοντας μια μακρά μουσική παράδοση που δένει άρρηκτα με την ιστορία του νησιού. Ο Χορός της Παναγιάς, όπως τον θέλει το έθιμο εδώ και δεκάδες χρόνια, στήθηκε στην αυλή της εκκλησίας, με τις παραδοσιακές φορεσιές να λάμπουν κάτω από το φως του απογεύματος και τους ήχους των βιολιών και των λαούτων να γεμίζουν την ατμόσφαιρα.
Ο Καθηγητής Μουσικής και Πρωτοψάλτης, Άρχων Μαΐστωρ της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας, Γιώργος Χατζηθεοδώρου, μας λέει πως ο χορός αυτός έχει εμπνεύσει πολλούς να γράψουν γι’ αυτόν. Ιδιαίτερη μνεία βέβαια έκανε στο ποίημα του Γιάννη Ζερβού «Ο χορός της Παναγιάς του Χωριού», που αποτυπώνει μοναδικά το κλίμα της ημέρας:
«Μεσ’ την αυλή, στην Παναγιά, πρεπίζαν το χορό
Κόρες, π’ αλλαξοφόρεσαν παληάς ζωής στολίδια.
Καβάδια χρυσομέταξα από τον καλό καιρό,
Φλουριά σε στήθη κεντητά με γλάστρες και πλουμίδια…»
Στις 5 ακριβώς ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λέρου, Καλύμνου και Αστυπαλαίας κ. Παΐσιος χτύπησε την καμπάνα, σηματοδοτώντας το τέλος του εορτασμού και την έναρξη της περιόδου της Σαρακοστής. Με το χτύπημα της καμπάνας, η ατμόσφαιρα άλλαξε μονομιάς. Ο καθεδρικός ναός της Παναγίας των Τσουκχουώ, που φιλοξενούσε την τελευταία χαρούμενη εκδήλωση του Τριωδίου, τώρα καλούσε τους πιστούς στην κατανυκτική προσευχή του πρώτου εσπερινού της Σαρακοστής, τον Εσπερινό της Συγχωρήσεως ή όπως τον αποκαλεί ο λαός της Καλύμνου, το «Μεγάλο Συγχώριο».
Όλοι, ο Μητροπολίτης, ο ιερός κλήρος, οι ιεροψάλτες, αρχές και λαός, νέοι και νέες με τις τοπικές φορεσιές τους, εισήλθαν με κατάνυξη στον ναό. Τα φώτα έσβησαν, άναψαν τα κεριά, και οι ψαλμωδίες γέμισαν τον χώρο:
«Μη αποστρέψεις το πρόσωπόν σου»
«Έλαμψεν η χάρις σου, Κύριε»
«Πάντων προστατεύεις, αγαθή»
Ολοκληρώνοντας, όλοι αντάλλαξαν τον ασπασμό της συγχώρησης, ένα έθιμο βαθιά ριζωμένο στην Καλύμνικη παράδοση. Η στιγμή αυτή δεν μπορεί να περιγραφεί με λόγια – είναι μια μυσταγωγία που αποτυπώνεται βαθιά στις ψυχές όσων συμμετέχουν.
Με την έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, η Κάλυμνος, κρατώντας ζωντανές τις ρίζες της, πέρασε από τη χαρά της Αποκριάς στην κατάνυξη της Σαρακοστής, ακολουθώντας ένα μοναδικό τελετουργικό που συνεχίζεται αδιάλειπτα στο πέρασμα των χρόνων.
ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ ΑΠΟ ΤΟ “ΣΥΧΩΡΙΟ”
Επιμέλεια: Γεώργιος Ι. Χρυσούλης, γραμματεύς Ιεράς Μητροπόλεως
Φωτογραφίες-βίντεο: «Κάλυμνος news», Ν.Μαμάκας-Αλήθεια FM, Μ.Μέρης
