Σήμερα, Κυριακή της Ορθοδοξίας, η Εκκλησία μας, από την κοιλάδα του πένθους και της κατανύξεως της νηστείας, μας υψώνει στο όρος της χαράς και του θριάμβου της πίστεως. Εορτάζουμε τον θρίαμβο της αληθείας, την αναστήλωση των ιερών εικόνων και την οριστική καταδίκη της εικονομαχίας. Είναι μια ημέρα που μας υπενθυμίζει ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία, μέσα από διωγμούς και δοκιμασίες, μένει αμετακίνητη και σταθερή στην αλήθεια του Ευαγγελίου.
Η Ορθοδοξία, από τα πρώτα της βήματα, πορεύθηκε μέσα από θλίψεις και αίματα, αντιμέτωπη με διωγμούς και αιρέσεις. Οι αιρέσεις, απομακρυνόμενες από την Αγία Γραφή και την Ιερά Παράδοση, αλλοίωναν το μήνυμα του Ευαγγελίου και προκαλούσαν σύγχυση και διχασμούς. Όμως οι Προφήτες, οι Απόστολοι και οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, με ακλόνητη πίστη και αφοσίωση στον Θεό και την αποκάλυψη Του, υπερασπίστηκαν την αλήθεια, θεμελιωμένοι στην εμπειρία της θείας αποκαλύψεως και φωτιζόμενοι από το Άγιο Πνεύμα. Μέσα από τις Οικουμενικές Συνόδους διατύπωσαν το ορθό δόγμα και διασφάλισαν τη συνέχεια της αποστολικής παραδόσεως.
Η περίοδος της εικονομαχίας υπήρξε από τις πλέον οδυνηρές σελίδες της εκκλησιαστικής ιστορίας. Για περισσότερο από έναν αιώνα η Εκκλησία ταλανίστηκε από συγκρούσεις γύρω από την τιμή των ιερών εικόνων. Οι εικονομάχοι, με τη στήριξη αυτοκρατόρων, θεωρούσαν την προσκύνηση των εικόνων ως ειδωλολατρική πράξη. Αντίθετα, οι εικονόφιλοι, με πρωτοστάτες μοναχούς και θεολόγους, υπερασπίστηκαν τις εικόνες ως ουσιώδες στοιχείο της ορθόδοξης λατρείας, το οποίο σήμαινε στον κόσμο όλο το μυστήριο της σωτηρίας.
Η νίκη της Ορθοδοξίας, που επικυρώθηκε από την Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο το 787 μ.Χ. και αποκαταστάθηκε οριστικά το 843 μ.Χ., δεν ήταν απλώς μια δικαίωση των εικόνων. Ήταν θρίαμβος της αλήθειας και της παραδόσεως, επιβεβαίωση της ίδιας της ουσίας της πίστεώς μας. Οι Άγιοι Πατέρες διακήρυξαν ότι οι εικόνες δεν αποτελούν είδωλα, αλλά παράθυρα προς το αρχέτυπον· παράθυρα της Βασιλείας του Θεού μέσα στον κόσμο, μέσω των οποίων τιμούμε τον Χριστό, την Παναγία και τους Αγίους Του. Η Κυριακή της Ορθοδοξίας δεν είναι μια απλή ανάμνηση του παρελθόντος. Είναι πρόσκληση σε ανανέωση πίστεως και ομολογία αληθείας. Μας καλεί να τιμούμε τις ιερές εικόνες όχι ως αντικείμενα μαγικά, αλλά ως μαρτυρία της ζωντανής παρουσίας του Θεού ανάμεσά μας.
Η συνάντηση του Χριστού με τον Απόστολο Φίλιππο, όπως τη διηγείται το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο (1, 43-51), φανερώνει τον βιωματικό χαρακτήρα της Ορθοδοξίας. Όταν ο Φίλιππος έσπευσε να αναγγείλει στον Ναθαναήλ ότι βρήκαν τον Μεσσία, εκείνος δίστασε. Και ο Φίλιππος δεν του αντέταξε επιχειρήματα· του είπε απλώς: «έρχου και ίδε». Μέσα σε αυτή τη φράση συνοψίζεται ολόκληρη η ορθόδοξη εμπειρία. Δεν πρόκειται για πίστη θεωρητική ή διανοητική, αλλά για πρόσκληση σε προσωπική συνάντηση με τον Θεό. Η Εκκλησία μάς καλεί να Τον γνωρίσουμε μέσα από την προσευχή, τη μυστηριακή ζωή και την άσκηση. Το «έρχου και ίδε» γίνεται πρόσκληση να υπερβούμε την αμφιβολία, να ανοίξουμε την καρδιά μας στο φως του Ευαγγελίου, να συναντήσουμε τον Χριστό μας και να γευθούμε την αγάπη και τη χάρη Του.
Στο κέντρο της ορθόδοξης πίστεως βρίσκεται το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Χριστού, η ένωση της θείας και της ανθρώπινης φύσεως στο ένα πρόσωπό Του. Με την ενανθρώπηση αποκαταστάθηκε η διαρρηγμένη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό. Η διδασκαλία περί του ανθρώπου ως «εικόνας Θεού» κατέχει θεμελιώδη θέση στην ορθόδοξη θεολογία. Ο άνθρωπος δεν αποτελεί υλική απεικόνιση του Θεού, αλλά φέρει χαρίσματα που αντανακλούν τη θεία Του φύση: λογική και ελευθερία, που εκφράζουν τη σοφία και την αυτεξουσιότητα· πνευματική και αθάνατη ψυχή· δυνατότητα κοινωνίας με τον Θεό και τους συνανθρώπους, κατά το πρότυπο της τριαδικής ζωής· ευθύνη και κυριαρχία επί της δημιουργίας· και τέλος, την κλήση προς θέωση, δηλαδή τη μετοχή στη θεία ζωή διά της χάριτος.
Η αμαρτία σκίασε την εικόνα του Θεού στον άνθρωπο, δεν την εξαφάνισε όμως. Με την ενανθρώπηση του Κυρίου, η εικόνα αυτή ανακαινίζεται και ο άνθρωπος καλείται να επιστρέψει στην αρχική του κλήση.
Η Ορθοδοξία δεν είναι απλώς ένα θρησκευτικό σύστημα. Είναι τρόπος ζωής, οδός ελευθερίας από τα δεσμά της αμαρτίας και πορεία προς την αιωνιότητα. Μένοντας σταθεροί στην πίστη των Πατέρων , να αγαπήσουμε τον Θεό και τον συνάνθρωπο, και θα πορευθούμε σύμφωνα με το άγιο θέλημά Του.
Είθε η πίστη μας να στέκει ακλόνητη, να δοξάζεται μέσα από τα έργα μας, όπως η μορφή των Αγίων στις ιερές εικόνες, για να δοξάζεται και ο Πατέρας μας ο εν τοις ουρανοίς .Αμήν.
π. Παντ. Κρούσκος
Εκ της Ιεράς Μητροπόλεως
