Αγαπητοί αδελφοί,
Σήμερα, η Αγία μας Εκκλησία μας μεταφέρει από το σιωπηλό μυστήριο της Βηθλεέμ στις όχθες του Ιορδάνη για να μας ετοιμάσει για την λαμπρότερη εορτή των Θεοφανίων.
Αρχικά, το βλέμμα μας στο ιερό πρόσωπο του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Ο ευαγγελιστής Μάρκος τοποθετεί την αρχή του Ευαγγελίου ακριβώς στην εμφάνιση και το κήρυγμα του Ιωάννου. Εκείνος προηγείται του Χριστού, για να ετοιμάσει τον δρόμο της παρουσίας Του. «Αρχή του Ευαγγελίου» ακούσαμε σήμερα, όπως ακριβώς με τη λέξη «Αρχή» ξεκινά και το βιβλίο της Γενέσεως. Τότε είχαμε τη δημιουργία του κόσμου· τώρα έχουμε την αναδημιουργία της κτίσεως με το βάπτισμα του Χριστού και την έναρξη της Βασιλείας Του.
Αυτό είναι το χαρμόσυνο μήνυμα που αφορά όλους τους ανθρώπους κάθε εποχής. Γι’ αυτό και τα γεγονότα της ζωής του Χριστού ονομάζονται Ευαγγέλιο, δηλαδή αγγελία χαράς. Το πρόσωπο και η αποστολή του Προδρόμου είχαν προαναγγελθεί από τους μεγάλους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης, τον Μωυσή, τον Ησαΐα και τον Μαλαχία. Η Γραφή τον παρουσιάζει ως αγγελιαφόρο και προετοιμαστή του έργου του Κυρίου. Ο Ιωάννης έπρεπε να αφυπνίσει τους ανθρώπους από τη ραθυμία και την πνευματική αδιαφορία, να τους παρηγορήσει με την εγγύτητα της σωτηρίας και να τους καθαρίσει με το βάπτισμα στον Ιορδάνη, ώστε να είναι έτοιμοι να υποδεχθούν τον Μεσσία. Ο προφήτης Ησαΐας τον ονομάζει «φωνή βοώντος εν τη ερήμω». Έρημος δεν είναι μόνο ο τόπος της ασκήσεώς του, αλλά και οι καρδιές των ανθρώπων, που είχαν ξεραθεί από την απελπισία και την πολύχρονη αναμονή. Όμως αυτή η φωνή έρχεται να ταράξει τη σιωπή, να ξυπνήσει συνειδήσεις και να καλέσει όλους να ευθυγραμμίσουν την καρδιά τους, να ετοιμάσουν δρόμο για να περάσει ο Κύριος και να τους μεταμορφώσει.
Το κήρυγμα του Ιωάννου είναι ξεκάθαρα κήρυγμα μετανοίας. Μετάνοια σημαίνει ριζική αλλαγή πορείας· επανεξέταση της ζωής μας, συντριβή για τις αστοχίες μας και σταθερή απόφαση να βαδίσουμε στον ίσιο και ευθύ δρόμο που ευαρεστεί τον Θεό. Δεν υπάρχει πιο ζωντανή εικόνα καθαρμού από το βάπτισμα στον Ιορδάνη. Το κήρυγμα του Ιωάννου συγκλόνισε τόσο πολύ τον λαό, ώστε άδειαζαν οι πόλεις και τα Ιεροσόλυμα και όλοι έσπευδαν στον ποταμό, αφού πρώτα εξομολογούνταν δημόσια τις αμαρτίες τους. Ο Ιωάννης τους βάπτιζε στα νερά του ιερού ποταμού, για να τους βρει καθαρούς ο ερχομός του Μεσσία. Στον Ιορδάνη είχαν ενεργήσει οι μεγάλοι Προφήτες και εκεί ο Θεός είχε επιτελέσει θαυμαστά έργα. Δεν ήταν τυχαίο, λοιπόν, που εκεί θα πραγματοποιούνταν και η Θεοφάνεια, η φανέρωση του αληθινού Θεού.
Εξίσου εντυπωσιακή με το κήρυγμα ήταν και η ασκητική ζωή του Ιωάννου. Το ένδυμά του ήταν τραχύ και απλό, από καμηλότριχες, και η τροφή του λιτή και φυσική: μέλι άγριο και ακρίδες, όπως επέτρεπε ο Νόμος του Μωυσή και όπως ζούσαν οι άνθρωποι της ερήμου. Ζούσε όπως αργότερα θα δίδασκε ο ίδιος ο Χριστός: χωρίς μέριμνα για τα υλικά, εμπιστευόμενος απόλυτα την πρόνοια του Θεού. Η ζωή του ήταν ένα βουβό αλλά ισχυρό κήρυγμα· έδειχνε ότι, αφού έφτασε η ημέρα του Κυρίου, δεν χρειάζεται να εγκλωβιζόμαστε στα πρόσκαιρα, αλλά να στραφούμε στα ουσιώδη: στη Βασιλεία του Θεού. Ο ίδιος ο Ιωάννης έλεγε: «Έρχεται μετά από μένα Εκείνος που είναι ισχυρότερός μου, και εγώ δεν είμαι άξιος ούτε να λύσω το λουρί των υποδημάτων Του». Γνώριζε ότι ο Ερχόμενος δεν ήταν απλός προφήτης ή απεσταλμένος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος της δόξης, που έγινε άνθρωπος και περπάτησε ανάμεσα στους αμαρτωλούς.
Το βάπτισμα που προσέφερε ο Ιωάννης ήταν προπαρασκευαστικό· το βάπτισμα του Χριστού όμως, με το Άγιο Πνεύμα και το πυρ, είναι βάπτισμα σωτηρίας. Με αυτά τα λόγια παρηγορούσε και ενίσχυε τον λαό.
Σήμερα λοιπόν, προπαραμονή της μεγάλης και φοβερής Επιφάνειας, η Εκκλησία συνεχίζει το έργο του Προδρόμου. Μας καλεί σε αγώνα, σε κάθαρση, σε πνευματική εγρήγορση, γιατί αύριο ο Κύριος θα φανερώσει θαυμαστά. Σε λίγο θα τελεστεί ο πρώτος Μέγας Αγιασμός· ο Χριστός είναι ήδη παρών, ο Ιωάννης Τον διακονεί και το Άγιο Πνεύμα κατέρχεται.
Ας συνειδητοποιήσουμε όλοι τη σπουδαιότητα της ημέρας. Σε λίγο Θεοφάνεια και αποκάλυψη! «Ἁγνίσασθε εἰς αὔριον, ὅτι αὔριον ποιήσει Κύριος ἐν ὑμῖν θαυμαστά». Ας ετοιμαστούμε με νηστεία και καθαρή καρδιά, για να αξιωθούμε κι εμείς να αναφωνήσουμε με χαρά και κατάνυξη: Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Θεός Κύριος καὶ ἐπέφανεν ἡμῖν! π. Παντ. Κρ.
