Αγαπητοί αδελφοί,
Η Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή άρχισε με μία τραγωδία, την πτώση των Πρωτοπλάστων γύρω από το Δένδρο της Γνώσης του Καλού και του Κακού. Αμάρτησαν οι Πρωτόπλαστοι, παρήκουσαν, επαναστάτησαν, αποστάτησαν από τον Θεό. Έχασαν τον Παράδεισο. Συνέπεια της ανυπακοής τους ήταν ο θάνατος.
Η Τεσσαρακοστή θεσπίστηκε ως ανάμνηση, αλλά και ως υπέρβαση αυτού του γεγονότος. Τότε λοιπόν στην μέση του Παραδείσου το Δένδρο έφερνε τον θάνατο. Σήμερα η Εκκλησία στο μέσον του Ναού και στη μέση της περιόδου των Νηστειών, προβάλλει ένα άλλο δένδρο, το Δένδρο της Ζωής, τον Τίμιο Σταυρό. Καρποί του δεν είναι η ανυπακοή, η οδύνη, η κόλαση και ο θάνατος, αλλά η υπακοή, η χαρά, η γνώση του Θεού, η ταπείνωση, η αιώνια ζωή, η σωτηρία. Έτσι λοιπόν, αφού δια του ξύλου πέθανε ο άνθρωπος και πληγώθηκε ανεπανόρθωτα το γένος του, έπρεπε δια του Ξύλου πάλι να αποκαταστήσει την σχέση του με τον Θεό, να ζωοποιηθεί, να γνωρίσει την λύτρωση. Και επειδή ο Αδάμ φάνηκε ανυπάκουος και υπερήφανος, ο Υιός και Λόγος του Θεού ενδύθηκε την ταπείνωση και έγινε υπήκοος στον Θεό, μέχρι θανάτου. Και μάλιστα θανάτου ατίμωσης και κατάρας, θανάτου δε Σταυρού.
Επειδή δια της τεσσαρακονθημέρου νηστείας, τρόπον τινά, και εμείς σταυρωνόμαστε και αγωνιζόμαστε να είμαστε νεκροί στις απαιτήσεις των παθών, έχουμε μια αίσθηση πικρίας, κούρασης και ραθυμίας. Προτίθεται λοιπόν σαν παρηγοριά ο Τίμιος και ζωοποιός Σταυρός να μας υποστηρίξει, και να μας υπενθυμίσει το Πάθος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, και να μας παρηγορήσει με τέτοιο τρόπο: Αν ο Θεός σταυρώθηκε για μας, πόσο περισσότερο εμείς πρέπει να σταυρωνόμαστε; Με την θύμηση των βασάνων του Δεσπότη αισθανόμαστε ανακούφιση για τα δικά μας ελάχιστα βάσανα. Όπως ο Κύριός μας ανέβηκε στον σταυρό και ατιμάστηκε και πειράστηκε, έπειτα όμως δοξάστηκε με τον σταυρό, ελπίζουμε και εμείς να δοξαστούμε με την πρόσκαιρη και μικρή αυτή ταλαιπωρία της νηστείας.
Ένας άλλος λόγος είναι η αναψυχή μας. Όπως αυτοί που διανύουν δύσκολο και μακρύ δρόμο και αποκάμνουν από τον κάματο και ξαφνικά βρίσκουν δέντρο με ωραία σκιά και κάθονται από κάτω και αναπαύονται και ανανεωμένοι πια συνεχίζουν τον υπόλοιπο δρόμο, έτσι και τώρα στον βασανιστικό δρόμο και πέρασμα του καιρού της νηστείας, φυτεύτηκε από τους άγιους Πατέρες στο μεσοστράτι ακριβώς, ο Ζωηφόρος Σταυρός, χορηγώντας μας άνεση και αναψυχή. Έτσι, δυναμωμένοι πια και ανάλαφροι όσοι ήδη κουράστηκαν είναι έτοιμοι να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που απομένουν.
Στο Συναξάρι της ημέρας διαβάζουμε τα εξής: Όπως συμβαίνει στις παρελάσεις των βασιλέων, να προπορεύονται τα λάβαρα και τα οικόσημα και τα σκήπτρα τους, και έπειτα φτάνει και αυτός ο ίδιος ο βασιλιάς, χαίροντας για τη νίκη και πανηγυρίζει με αγαλλίαση με τους υπηκόους του· έτσι και ο Βασιλιάς μας ο Χριστός, επειδή μέλλει να στήσει τρόπαια κατά του θανάτου και να παρελάσει με δόξα την ημέρα της Ανάστασης, έστειλε πριν από τον θρίαμβό Του το σκήπτρον Του, την βασιλική Σημαία, τον Ζωοποιό Σταυρό, προετοιμάζοντάς μας να Τον υποδεχθούμε όπως ταιριάζει σε βασιλιά και να δοξάσουμε τον περιφανή Του θρίαμβο.
Η Τεσσαρακοστή άλλωστε μοιάζει με την πικρή πηγή στη Μερρά, ένεκα της πίκρας και της ακηδίας και της συντριβής, που μας συνέχουν. Όπως ακριβώς ο Μωυσής έβαλε το ξύλο στις πηγές, στο μέσον της ερήμου και γλύκανε το νερό, έτσι και ο Θεός ο οποίος μας διαπέρασε από την νοητή Ερυθρά θάλασσα της αμαρτίας και μας λύτρωσε από την τυραννία του Φαραώ διαβόλου, με το ζωοποιό Ξύλο του μας παρηγόρησε από την πικρία της νηστείας των σαράντα ημερών (γιατί και μείς κατά κάποιο τρόπο βρισκόμαστε ημιθανείς από δίψα στην έρημο). Και μας παρηγόρησε μέχρι να μας επιστρέψει τελικά στη νοητή Ιερουσαλήμ, τον παράδεισο, διά της Αναστάσεως.
Ένας σύγχρονος θεολόγος ζωγραφίζει το μεγαλείο του Πάθους και την άρρηκτη σύνδεση Σταυρού και Ανάστασης ως εξής: Πίσω από το μαρτύριο και το Πάθος της Σταύρωσης, ο ορθόδοξος χριστιανός βλέπει πάντοτε το γλυκό φως της Ανάστασης. Αυτό είναι που τον εμποδίζει να δει τα Πάθη μέσα σε ένα σκοτεινό και καταθλιπτικό σκοτάδι. Ο ορθόδοξος – και ιδιαίτερα ο Έλληνας, που πέρασε τόσα πολλά βάσανα στη μακραίωνη πορεία της ιστορίας του – είναι ντυμένος με το ζεστό ένδυμα της χαρμολύπης. Υποφέρει και πονά, αλλά όχι με ανεξέλεγκτο σαρκικό πόνο. Η πνευματική φιλοσοφία του Σταυρού, ιδιαίτερα αυτές τις ημέρες, πρέπει να είναι η καθημερινή τροφή μας, ο άρτος της ζωής μας. Να πώς βλέπουν μερικοί από τους αγίους Πατέρες τον Σταυρό και το μυστήριο της Σταύρωσης. Ο ακάνθινος στέφανος φανέρωσε ότι ο Κύριος κατάργησε την κατάρα που είχε δοθεί στη γη να βγάζει αγκάθια και τριβόλια, και ότι ο Χριστός εξαφάνισε τις μέριμνες και τις οδύνες της παρούσας ζωής. «Έβγαλε τα ρούχα του και ντύθηκε την πορφύρα, για να αφαιρέσει τους δερμάτινους χιτώνες της φθοράς που φόρεσε ο Αδάμ μετά την παράβαση. Ο Κύριος πήρε στο δεξί του χέρι ένα καλάμι σαν βασιλικό σκήπτρο, για να νικήσει τον αρχαίο όφι και δράκοντα. Πήρε το καλάμι για να σβήσει το χειρόγραφο των αμαρτιών μας. Το πήρε για να υπογράψει βασιλικά, με το κόκκινο αίμα του, το έγγραφο της συγχώρεσης των αμαρτιών μας, όπως και οι βασιλιάδες υπογράφουν με κόκκινο μελάνι». «Πάνω στο ξύλο σταυρώθηκε, εξαιτίας του ξύλου της γνώσης. Δοκίμασε τη χολή και το ξίδι για τη γλυκιά γεύση του απαγορευμένου καρπού. Δέχτηκε τα καρφιά για να καρφώσει την αμαρτία. Άπλωσε τα χέρια του στον Σταυρό για να θεραπεύσει το άπλωμα των χεριών του Αδάμ και της Εύας προς το απαγορευμένο δέντρο, και για να ενώσει αυτούς που βρίσκονταν μακριά: αγγέλους και ανθρώπους, ουράνια και επίγεια. Δέχτηκε τον θάνατο για να καταργήσει τον θάνατο. Θάφτηκε για να μην είμαστε πια στραμμένοι προς τη γη όπως πριν…». «Σκοτείνιασαν τα ουράνια σώματα για να δείξουν ότι πενθούν για τον Σταυρωμένο. Οι πέτρες σχίστηκαν, γιατί υπέφερε ο βράχος της ζωής. Ανέβηκε στο ύψος του Σταυρού για την πτώση που έπαθε ο Αδάμ. Και τέλος αναστήθηκε για τη δική μας ανάσταση!».
Αυτή την Ανάσταση ευχόμαστε για όλους μας, αφού πρώτα διανύσουμε εν ειρήνη και αγάπη Χριστού τον λοιπό δρόμο των Νηστειών και αξιωθούμε να εορτάσουμε με φόβο και χαρά πνευματική το Πάσχα του Κυρίου μας. π. Παντελεήμων Κρούσκος.
Εκ της Ιεράς Μητροπόλεως
